Haber

Teknolojinin Kalbi Silikon Vadisi’nin Tarihi: İlk Girişimcisi, Kurulan İlk Şirket, Dev Şirketlerin Ortaya Çıkışı

Teknolojinin Kalbi Silikon Vadisi’nin Tarihi: İlk Girişimcisi, Kurulan İlk Şirket, Dev Şirketlerin Ortaya Çıkışı

Amerika Birleşmiş Devletleri sadece birkaç asırlık, yani görece yeni sayılabilecek bir ülke. Bugün bile ülkenin böylece çok noktası hareketsiz durumda. Hatta bundan birkaç asır önce yani ilk kurulduğu zamanlar, üstünde bizonların ve Amerikan yerlilerinin gezdiği çayırlardan ibaretti. Peki, ne oldu da bu alanlar, Silikon Vadisi gibi girişim merkezlerine dönüştüler?

Silikon Vadisi tarihini iş insanı Bret Waters’ın Santa Clara Üniversitesi’nde yaptığı bir konuşmadan yola çıkarak, hikayeyi tüm detaylarıyla öğreniyoruz. Medeniyete dair üstünde tek bir çivi bile olmayan toprakların oldukça kısa zaman içerisinde teknoloji merkezi haline gelmesinin tek bir yanıtı var; yeni bir girişimcilik ruhu. Silikon Vadisi tarihi, en azından göründüğü kadarıyla, iyi bir hafıza ve biraz destek ile nelerin başarılabileceğini gösteriyor.

Her şey bir İspanyol misyoner ile başladı:

silikon vadisi

18. yüzyılın ikinci yarısında, bugün California olarak bildiğimiz topraklar, uzun çayırlara sahip tarım alanlarıydı. Meksika bölgesi ve Batı Amerika hemen şimdi keşfedilmemiş topraklardı, fakat bu koşul uzun sürmedi. O Kadar fazla bakir alanda olduğu gibi buraların keşfedilmesi de bir misyoner tarafından gerçekleştirildi.

Fransisken Tarikatı’ndan İspanyol rahip Peder Junipero Serra, o dönem Yeni İspanya olarak adlandırılan, bugünün Meksika ve Batı Amerika bölgesine kayıtlı misyonları yani görevleri gerçekleştirmek üzere yola çıkmıştı. İlk kasıt, şüphesiz bölgede bir kilise kurmaktı, oysa fazla daha fazlası da planları arasındaydı.

Misyoner rahipler, gerçekleştirdikleri her bir misyon yani tayin sonrası o misyona tanrısal bir erkek azizin ismini verirlerdi. Peder Junipero Serra’nın kurduğu bazı misyonların adları San Diego, San Francisco ve Carmel gibi bugün bile hala adı benzer kalan alanlardı. Bu alanlar; satıcılar, at tüccarları ve çiftçilerin bulunduğu birincil girişimcilik ve ticaret alanlarıydı.

Altın fışkıran verimsiz topraklardan koca bir eyalete dönüşen California ve içindeki yeni medeniyet: Santa Clara Vadisi

silikon vadisi, santa clara vadisi

Yeni bir misyon için de seçilen alan güzel ve bereketli olduğu için ilk olarak bir misyona erkek yok ,bir bayan azizin adını verilmişti. Santa Clara Vadisi.

İçinde Santa Clara Vadisi’nin de bulunduğu California, ticari ve ekonomik olarak çok gelişince 1847’de Amerika Birleşmiş Devletleri’ne yan bir eyalet halini aldı. Altın bulma umuduyla bu bölgeye binlerce insan akın etti. Benzer dönemde bu bölgeye gelen Cizvitler burada Santa Clara College yani üniversite adını verdikleri ilk yüksek öğrenim kurumunu oluşturdular.

İlk Silikon Vadisi girişimcisi ve Standford Üniversitesi’nin kuruluşu:

silikon vadisi, leland stanford

Artık bir Amerika Birleşik Devletleri eyaleti olan California, altın avcılarının yanı sıra pek fazla yeni meslek fırsatı arayan insanın da ilgisini çekiyordu. Bu insanlardan biri olan Leland Stanford, ülkeyi doğudan batıya demiryolu ile bağlama projesine katılarak yüklü bir mal varlığı elde etti.

Servetinin tadını San Francisco’nun berbat havası yüzünde çıkaramayan Stanford ailesi, Santa Clara Vadisi’ne taşındılar ve orada takriben 8 bin dönümlük bir arazi satın aldılar. Ama burada büyük bir facia yaşandı ve 15 yaşındaki tek oğullarını kaybettiler.

Böylece çok aileyi yıkacak olan bu şart Stanford ailesine ilham verdi ve gençlere yeni imkanlar sunma düşüncesi doğurdu. Böylece aile, kendilerine ait mülklerinde Stanford Üniversitesi’ni kurarak vadideki üniversite sayısını ikiye çıkardılar.

İlk dinç teknoloji adımı ve “elektronik” kelimesinin kökeni:

silikon vadisi, lee deforest

19. yüzyılın devir sayılabilecek icadı telgraf artık yeterli gelmemeye başlamıştı. Bu durumun farkında Federal Telgraf Şirketi, bundan böyle iri bir ülke olan ABD dışındaki yerlere de insan sesinin ulaşması için Santa Clara Vadisi, Palo Alto’da bir araştırma tesisi kurdu.

Tesis araştırmacılarından Lee Deforest’in çalışmaları kısa sürede sonuç verdi. İnsan sesini uzak mesafelere içeren vakum tüplü amplifikatör, ilk kez 1915 San Francisco Dünya Fuarı’nda tanıtıldı. Kıtalararası mülâkat imkanı sunan vakum tüplü yükseltici ile elektron akışı teftiş edildi ve electron-ics yani elektronik olarak anılmaya başladı.

İyi üniversite, iyi eğitimci ile HP ve Disney şirketleri arasındaki ilişki:

silikon vadisi, stanford üniversitesi

Elektroniğin icadı ile bölgedeki Santa Clara ve Stanford mühendislik okullarında bu alan üstüne özel çalışmalar ve araştırma kursları yürütülmeye başladı. Bu programda yer alan profesörler, öğrencilere yalnızca elektroniği öğretmiyor aynı zamanda yaşam hakkında düşünceler de veriyorlardı.

Bu profesörlerden en ünlüsü olan Frederick Terman, öğrencileri akademik kariyere ya da ülkenin Doğu Yakası’nda yer alan büyük şirketlere yönlendirmiyor; onlara burada kalmalarını, yeni girişimlerde bulunmalarını ve vadiyi geliştirmelerini söylüyordu.

Bu ilham ile o dönem vadide öyle fazla öğrenci kaldı ve yeni girişimlere imza attı. Bill Hewlett ve Dave Packard, bundan böyle bir girişimcilik standardı olan “ufak bir garajda” HP adını verdikleri şirketi kurdular. İlk ürünleri olan HP200A isimli ses osilatörünün de ilk müşterisi, o dönem başarılı çizgi filmler ile adını duyuran Disney oldu. Bu mahsul daha sonra o kadar fazla yeni icadın yapılmasının temellerini oluşturdu.

Transistörün icadı ile kahramanlık bozuldu ve yeni bir dönem başladı:

silikon vadisi, william shockley

Hiçbir icat gibi vakum tüplü amplifikatör de olduğu gibi kalmadı ve benzer işi daha minik, daha hafif, daha süratli, daha ucuz bir şekilde yapan transistöre evrildi. Transistörün mucidi  William Shockley, Palo En Kalın Kadın Sesi’da geliştirdiği bu icadı doğru 1956 yılında Nobel Fizik Ödülü’ne değerinde görüldü.

William Shockley yeni icadı Shockley Semiconductor’u ilerletmek için bir şirket kurdu, ülke çapında en akıllı 8 mühendisi seçip işe aldı. Fakat Shockley fena bir yöneticiydi. böylece 8 mühendis şirket kuruluş anlaşması niyetine 1 dolar üstüne imza atarak yeni bir şirket kurdular ve Shockley’in şirketinden ayrıldılar.

Ancak William Shockley bu durumu kabullenmedi ve laf konusu anlaşmanın rekabet dışı olduğunu iddia etti. California kanunları ise açıktı; rekabetin önüne kimse geçemezdi. Şayet de Silikon Vadisi’ni bugünkü girişimcilik merkezi haline getiren en manâlı yasal temellerden biri de eyaletin kanunlarıdır.

Silikon Vadisi adı nereden geliyor? Cevap: Intel

silikon vadisi, Fairchild Semiconductor

8 mühendisin Shockley’den ayrılarak kurduğu Fairchild Semiconductor şirketi, sonradan ayrılarak 50’den pozitif şirket oluşmasına niçin oldu. Bu şirketlerden biri Gordon Moore ve Robert Noyce’un kurduğu Intel isimli şirkettir.

Intel, aşina transistörleri mikroskobik boyuta indirerek benzeri iletken bir çipin üstüne yerleştirdi. Bu çiplere artık fazla daha yüksek yoğunluklu transistörler yerleştirilebiliyor ve minicik çipler kocaman transistörlerden fazla daha verimli çalışabiliyorlardı.

Yapılan çiplerin belli başlı üretim maddesi silikondu. Kısa sürede vadideki o kadar fazla şirket bu çiplerden üretmeye başladı. Böylece ki; 1971 tarihli Electronics Magazine dergisi, Santa Clara Vadisi’nin bundan böyle bir Silikon Vadisi olduğunu duyurdu ve bu isim günümüze kadar geldi.

Ekonomi her şeydir: Silikon Vadisi risk sermayesi dönemi başlıyor

silikon vadisi, bir dolar

Silikon Vadisi’nin teknolojinin olduğu dek paranın da merkezi olduğundan bahsetmiştik. Bu durumun temelleri ise Fairchild Semiconductor şirketinden ayrılan öteki bir çalışan olan Eugene Kleiner’ın kurduğu Kleiner Perkins isimli tehlike sermayesi şirketi ile atıldı.

Kleiner Perkins, ABD’nin öteki gelişmiş eyaletleri olan San Francisco ile San Jose’yi birbirine bağlayan, Interstate 280 isimli otoyolun kenarına ufak bir şirket olarak kuruldu. Şirket; Amazon, Google, Skype, Spotify, Snapchat, Electronic Arts gibi 800’den fazla yeni girişime tehlike sermayesi sağladı. Bugün o kimsenin bilmediği otoyol üstünde dünyadaki en önemli risk sermayesi şirketleri bulunmaktadır.

İyi eğitim ve iyi ekonominin sonucu olarak Apple doğuyor:

silikon vadisi, steve jobs

Stanford Üniversitesi’ndeki profesörlerinden aldığı ilham ile HP şirketini kuran Bill Hewlett’i bir gün genç bir lise öğrencisi aradı. Yaptığı frekans sayacı için ondan yerine koyma parça istedi. Hewlett, Steve Jobs isimli bu genci çok sevdi ve ona keza istediği yerine koyma parçaları verdi keza de HP şirketinin montaj hattında bir meslek verdi.

Steve Jobs, Bill Hewlett’in ona sunduğu bu imkanlardan aldığı ilham ile birkaç sene daha sonra ilk ürünlerini piyasa çıkardı. Apple isimli şirket birincil ürünlerini piyasaya sunmasından 4 sene sonra halka arz edildi, tüm çalışanları bir anda milyoner oldular.

Palo En Kalın Kadın Sesi Araştırma Merkezini ziyaret eden Steve Jobs, burada gördüklerinden aldığı ilham ile 1984’de birincil Macintosh’u piyasaya sundu. İlk kişisel bilgisayar olan Macintosh sonrası Silikon Vadisi, bireysel bilgisayar üreten şirketlerle dolmaya başladı. Apple bugün dünyanın en değerli şirketi konumunda.

İnternet icat oluyor ve kahramanlık bitmiş bozuluyor

arpanet

Soğuk Savaş sırasında ABD telefon sistemini sağlamlaştırmak nedeniyle kurulan Arpanet, “inter-net protocol” olarak isimlendirilmiş ve günümüz internet sisteminin ilk adımı olarak kabul edilmiştir. Bu sistem, bilgisayarların ağlar üzerinden iletişim kurmasını sağlıyordu.

Bir süre yalnızca metin tabanlı olarak çalışan internet sistemi, İsviçre CERN’deki bir bilim insanının internet sistemine tıklanarak açılan bir grafik eklemesi ile “world wide web” yani “www” halini almıştır. Bundan Böyle dünya çapında ağ dönemi başlamıştır.

İnternet sisteminin bildiğimiz ışık halkası gelmesi ise Silicon Graphics şirketinin kurucusu olan Stanford Üniversitesi profesörü Jim Clark’ın “www” sistemini görüntülemek için bir tarayıcı geliştiren Marc Andreessen adlı genci duyması ile başladı. İnternet tarayıcılarını satış için Netscape isimli bir şirket kurmaya ikna edilen Clark, şirketi 1995 yılında halka arz ettiği zaman 3 milyar dolarlık bir piyasa değeri ile karşılaştı 🙂

Stanford Üniversitesi’ndeki iki yüksek lisans öğrencisi olan Larry ve Sergey, üniversite ağındaki belgelere kolay ulaşabilmek için “google.stanford.edu” adresli arama sistemini geliştirdiler. Kısa sürede popüler olan sistem, Google isimli bir şirkete dönüştü:

silikon vadisi, google

Bir emniyet yazılım üreticisi olarak başlayan PayPal’ın Elon Musk ve Peter Thiel , bir elektronik ödeme sistemi geliştirdikten iki sene daha sonra şirketi 1,5 milyar dolara sattılar. Aynı kurucular daha sonra YouTube, Yelp, Yammer, Facebook, LinkedIn, SpaceX, Tesla gibi şirketlerin kurucuları fon sağlayıcıları oldular:

elon musk peter thiel

PayPal, Google ve ilk ismiyle The Facebook (Evet, Facebook) şirketlerinin ilk ofisleri 165 University Ave caddesi üstünde az daha alt yanaydı:

silikon

Bugün herkes milyarca dolar değerinde olan şirketleri kuran genç girişimciler bugüne gelmelerini; profesörlerinden ve hayran oldukları kişilerden aldıkları ilhama, aydınlık fikirleri söndürmeyen yasalara ve risk sermayedarlarına borçlular.

Silikon Vadisi’nden çıkan daha saymakla bitiremeyeceğimiz Microsoft, AMD, Nvidia gibi pek çok teknoloji devi var. Eğitim, ekonomi ve toplumsal yardım kültürünün oturduğu Silikon Vadisi, bundan böyle sadece ABD’nin California isimli eyaletindeki bir bölgenin adı yok. Silikon Vadisi bundan böyle cebimizde, evimizde, hayatımızın her köşesinde.

Comments
To Top