Haber

İnsanlığın Uzaydaki Geleceğini Belirleyen SpaceX Nasıl Kuruldu ve Bu Kadar Başarılı Oldu?

İnsanlığın Uzaydaki Geleceğini Belirleyen SpaceX Nasıl Kuruldu ve Bu Kadar Başarılı Oldu?

Uzay teknolojileri ABD ve Sovyetlerin Soğuk Savaş yıllarındaki rekabeti temelinde gelişti ve 2010’lu yılların başına değin bu teknolojileri devletler yönetti. Oysa tarihin ilk her tarafta kullanılabilir roketini üreten kuruluş, devletler yok Elon Musk’ın kurucusu olduğu özel şirket SpaceX oldu. 

İnternetten alışverişlerde online ödeme servislerinin atası X.com’u kuran ve sattıktan sonradan köşeyi dönen Elon Musk, gerçekten uzay işine yalnızca bir hevesle girmişti. Oysa vizyonu, insanlığın iki taraflı gayeleri ile birleşti ve bugün SpaceX, Mars’a insan taşıyabilecek tek şirket konumuna geldi. . 

Peki SpaceX nasıl bir vizyonla, hangi hedeflerle kuruldu? 18 yıllık bu uzun yolculukta ne gibi önemli adımlar atıldı, uzay teknolojileri ve uzay görevleri SpaceX’in getirdikleriyle nasıl şekillendi? Bu yazımızda daima beraber bunlara göz atacağız.

Her uzun seyahat, büyük ve gözü kara bir ilk adımla başlar: SpaceX nasıl kuruldu?

Elon Musk

Takvimler 2002 yılını gösterirken, Elon Musk hayatının en önemli adımlarından birini atmıştı. PayPal’ın atası olan X.com’u eBay’e satarak elde ettiği geliri, hayatının şayet de en manâlı projesi olan SpaceX’e yatıran Elon Musk, 6 Mayıs 2002’de SpaceX’i kurdu.

Elon Musk’ı kendi roketlerini üreten bir uzay şirketi kurmaya iten ise uzay taşımacılığını ve uzay yolculuklarını ulaştırmak istediği noktaya; yani daha ucuz ve daha basit ayla getirebilmek için bundan daha iyi bir seçenek olmadığını fark etmesi olmuştu. O yıllarda Musk’ın hedefleri ve hayalleri, geniş çevrelerce tedirginlikle karşılanmış, herkes bu projeye alınan büyük bir tehlike olarak bakmıştı; ara sıra Musk da böylece. 

Şirketin kuruluş yıllarına dair Musk, o dönemde en yakınındaki insanların bile şirketine yatırım yapmasını istemediğini, bu riskli projede para kaybedilecekse de bunun kendi parası olmasını istediğini söylemişti. Yıllar daha sonra bugün, Elon Musk aldığı risk ve attığı büyük adım ile dünyanın en büyük ve önemli şirketlerinden birine sahip ve uzayın geleceğini şekillendiren adımlar atıyor.

İnsanlığı çok gezegenli bir nesil haline getirmek: SpaceX, hangi hayal ve hedeflerle kuruldu?

SpaceX Mars

Elon Musk’ın SpaceX’i kurarken en büyük hayali, böylece çoğumuzun aşina olduğu üzere insanlığı Mars’a götürmek ve Mars’ı kolonileştirmekti. Bugün hala bu hayal için Elon Musk’ın ve şirketi SpaceX’in en manâlı gücü diyebiliriz. Hatta SpaceX, bu hedefini ‘insanlığı çok gezegenli bir nesil haline getirme’ hedefi olarak tanımlıyor. Oysa natürel oysa SpaceX’in tek hedefi bu yok.

SpaceX’in aynı zamanda uzay taşımacılığını daha ucuz hale getirmek, bu sayede daha sık aksiyon elde etmek, daha fazla yükü daha eksik maliyetle uzaya taşımak için daha dinç roketler üretmek ve yüksek süratli ucuz interneti Starlink ile tüm dünyaya dağıtmak gibi yıllar içinde şekillenen hedefleri de oldu.

Bu hedeflerden böylece çoğu, yıllar içerisinde yapılan önemli çalışmalar ile gerçekleşti. SpaceX, en önemli hedefi olan Mars misyonu için önündeki tüm engelleri birer hedefe dönüştürerek büyük başarılar elde etmiş oldu.

İlk fırlatmalar, birincil hayal kırıklıkları ve birincil galibiyet: Falcon 1’in başarısız fırlatmaları ve uzay yolculuğunun başlangıcı:

SpaceX Falcon 1

SpaceX, kuruluşunun derhal arkasında kendi roketlerini üretmek için çalışmalara başladı ve geçen 4 yılın peşinde 2006 yılının Mart ayında birincil fırlatmayı gerçekleştirildi. 26 Mart günü gerçekleştirilen bu fırlatmada, Falcon 1 fırlatma platformunu terk ettikten saniyeler sonra yakacak hortumlarındaki bir yırtılma sonrası meydana çıkan yangın sebebiyle başarısız oldu. 

Aradan geçen bir yılın arkasında 25 Mart 2007’de ikinci fırlatma gerçekleştirildi ancak bu fırlatma da roketin kendi etrafında dönüşünün dengelenememesinden kaynaklanan motor kapanması sebebiyle bir kere daha başarısız oldu. Gerçekleştirilen üçüncü fırlatmanın da başarısız olmasının peşinde 28 Eylül 2008’de uzay taşımacılığında manâlı adımlardan biri atıldı ve SpaceX ilk başarılı fırlatmasını gerçekleştirdi.

Falcon 1, geçen altı yılın arkasında gerçekleştirilen bu fırlatmada yörüngeye ulaşarak bunu gerçekleştiren birincil özel sermayeli ve sıvı yakıtlı roket oldu. Falcon 1 sonrasında 13 Temmuz 2009’da, beşinci fırlatılışında ilk ve başarılı olan tek ticari görevini de gerçekleştirerek kendi misyonunu tamamladı.

Uzay taşımacılığında devir: Falcon 9 ve yere iniş denemeleri

Uzay taşımacılığında yıllar boyu maliyetleri en çok artıran noktalardan biri, her fırlatmadan sonradan yeni roketlere gereksinim duyulması olmuştu. Hal böyle olunca da roketlerin fırlatmadan sonradan yere sağ salim indirilerek her tarafta kullanılabilir şekilde tasarlanması en kayda değer alıştırma alanlarından biriydi. 

SpaceX de yere indirip daima kullanabilecekleri bir roket ve fırlatma araçları ailesi tasarlayıp üretebilmek için çalışmalara başlamıştı. Falcon 9, SpaceX’in böylece fazla test ve yanılmadan sonradan nihayet resmi bir görevde başarıyla yere indirebildiği roketi oldu.

Bu konuda araştırmalar yapan tek şirket SpaceX değildi. SpaceX’in en büyük rakiplerinden Blue Origin de bu işte epeyce ciddiydi. Hatta böylece fakat, 24 Kasım 2015 tarihindeki test fırlatmasında Blue Origin’in roketi New Shepard, yere inmeyi başaran birincil roket oldu. Fakat bu resmi bir görev değildi ve yarış devam ediyordu.

SpaceX ise Falcon 9’un 23. defa kullanıldığı bir görevde, 3,100 kilo araç gereç dolu Dragon’u yörüngeye gönderdi ve Florida, Cape Canaveral üssü açıklarında bekleyen Of Course I Still Love You platformuna iniş gerçekleştirdi. Böylece SpaceX, uzay taşımacılığında yeni bir dönemi başlatmış oldu.

Falcon Heavy ve Mars’a dürüst yola çıkan ilk araba Tesla

SpaceX Falcon Heavy Tesla

Falcon Heavy, hiç şüphesiz en düşük Falcon 9  dek önemli bir başarı hikayesi. Toplamda üç Falcon 9 roketinin birleşmesiye oluşan bir mimarisi olan Falcon Heavy, fazla daha dinç. Bu sayede çok daha ağır yükleri tek seferde taşıması da mümkün. 

Falcon Heavy ile ilgili en unutulmaz ve eğlenceli olaylardan biri ise Elon Musk’ın Falcon Heavy ile Mars’a doğru bir Tesla Roadster fırlatması olmuştu. Dawid Bowie’nin ünlü Space Oddity şarkısı eşliğinde Mars’a içten uzun bir yolculuğa meydana çıkan Tesla Roadster’ı fırlatan Falcon Heavy’nin ise iki parçası başarılı şekilde yere indi.

Falcon Heavy, dünya üzerinde kullanımda olan en enerjik roket olma özelliği taşıyor ve bu dinç roketin başlıca hedefi insanları Mars’a taşımak. Şu lahza için bizi Mars’a taşımaya ve orada kolonileşme gerçekleştirmeye en yakın olan roket de Falcon Heavy oysa tabii ki daha aşılması gereken o kadar çok engel ve yapılması gereken geliştirmeler var.

İlk insanlı uçuş: Crew Dragon görevi

SpaceX, Mayıs ayında gerçekleştirdiği Crew Dragon görevi ile uzaya insan gönderen ilk özel şirket olmayı başardı. Bu galibiyet, uzaya insan nakliye misyonu açısından değerlendirdiğimizde şimdiye dek uydular ve yükler içeren SpaceX’in hedefine her geçen gün yaklaştığının göstergesi diyebiliriz.

SpaceX’in insan nakliye misyonunun en manâlı ürünlerinden biri olan Dragon kapsülü ve Falcon 9 roketi ile gerçekleştirilen fırlatma sonrası Falcon 9 başarılı bir şekilde yere iniş yaptı ve sonrasında Dragon kapsülü içinde iki astronot Uluslararası Uzay İstasyonu’na ulaştırıldı.

Starlink ile ucuz ve seri internet:

SpaceX Starlink

SpaceX’in son dönemde en fazla gündeme gelen projelerinden biri de Starlink projesi. Starlink ile SpaceX, yörüngeye uydular fırlatıyor ve bu uydular ile tüm dünyada hızlı ve ucuz internet hedefini yerine getirmek istiyor.

Şimdiye dek 15 devir gerçekleştirerek yörüngeye uydular taşımaya başlayan Starlink’in en temel hedefi ise dünya üstünde özellikle internet erişiminin olmadığı bölgelere hizmet sunabilmek.

Starship ve SpaceX’in uzaya insan götürme projeleri:

Musk’ın Mars misyonu için kilit olarak görülen projelerden biri de Starship. Bu heybetli tasarıma sahip uzay aracı ile Elon Musk, uzay turizmini başlatmayı ve daha da önemlisi Mars’ta kolonileşmeyi başlatmayı hedefliyor. 

Demin geliştirme aşamasında olan Starship tüm araştırmalar tamamlanıp testlerden galibiyet ile geçerse, 2023 yılında birincil uzay turizmi yolculuğunu gerçekleştirecek ve Ay’a birincil turistleri götürecek. Japon milyarder Yusaku Maezawa’yı ve 8 sanatçıyı Ay’a götürecek olan Starship, sonrasında rotasını Mars’a çevirecek.

Peki SpaceX nasıl para kazanıyor? Tüm bu araştırmalar hangi kaynaklarla gerçekleştiriliyor?

SpaceX nasıl para kazanıyor sorusunun epeyce basit bir cevabı var; nakliyecilik yaparak. SpaceX uyduları ve uzaya gidecek yükleri taşıyarak elde ettiği gelirin yanına bununla beraber NASA gibi uzay ajansları ile projeler gerçekleştirerek yatırımlar alıyor.

Şimdiye değin öyle fazla ülkenin uydularını uzaya gönderen SpaceX, yeniden kullanılabilen roketleri ile uzay taşımacılığı maliyetini hayli düşürdüğü için ülkelerin tercihi olmayı da başarmış durumda.

SpaceX’in şimdiye kadarki yolculuğu, hedeflerini bir bir gerçekleştirdiğini gösteriyor. Bu uzun seyahat ve zorlu görevler sırasında yaşanan bütün aksiliklere, başarısız görevlere karşın sürekli çalışan ve büyüyen ekibiyle SpaceX, uzaya dair heyecanımızı yüksek tutmayı ve en aşırı hayallerin bile zamanla ağır ağır şekillenerek, kendi koşullarını oluşturarak gerçekleşebileceğini gösteriyor.

Comments
To Top