Haber

Bilgisayarlarda İşlemci Neye Göre Seçilir?

Bilgisayarlarda İşlemci Neye Göre Seçilir?

Bütün bilgisayarların en manâlı bileşenlerinden biri olan işlemci, sistemdeki yükün büyük bir kısmını sırtlayarak adeta bilgisayarın beyni gibi hareket etmekte. Teknolojinin gelişmesi ve bilgisayar bileşenlerinin önemli bir yer tutmasıyla birlikte her ihtiyaca göre farklı bileşenler piyasaya sunuldu. İşlemciler de bir sistemin beyni olarak bu sınıflandırmaya dahil oldular.
Günümüz sistemlerinde günlük kullanım, oyun oynama, iş istasyonu ve içerik üretme nedeniyle çoğu öbür montaj olası. Bu bağlamda Intel ve AMD de öbür kulvarlarda ayrı modellerle rekabet ediyorlar. Biz de bu yazımızda yeni bir işlemci satın almadan önce nelere dikkat edilmesi gerektiğinden laf edeceğiz. İşlemci seçim sürecinden önce işlemcileri daha iyi tanımak isterseniz aşağıdaki yazımıza göz atabilirsiniz.

İşlemci alırken nelere uyarı edilmeli?

İhtiyacı belirleyin, Soket tipi (Socket Type) Nesil (Generation) Saat hızı (Clock Speed) Çekirdek (Core) İş parçacığı (Thread) Önbellek (Cache) Darboğaz (Bottleneck) IPC TDP Soğutucu (Cooler) İncelemeler Kullanıcı yorumları

İhtiyacı belirleyin: Alacağınız işlemci, hangi amaçla kullancağınız sistemin bir parçası olacak?

CPU soketi

Sisteminiz için işlemci seçmenin en temel maddesi ihtiyacınızın farkında olan olmaktır. Eğer günlük kullanımdan öteye geçmeyecek bir kullanıcı iseniz ağır meslek yükü için planlanmış bir işlemci kullanmanız lüzumsuz olacaktır. Benzer şekilde oyun oynamak üzere bir sistem ediniyor iseniz ekran kartınıza armoni sağlayamayacak, nispeten çelimsiz bir işlemci seçmeniz hata olacaktır.

Var olan bir sistem de olsa iyice tekrar toplanacak bir sistem de olsa işlemci tercihini yapmadan önce, gözden geçirmeniz gereken konu başlıkları mevcut. Başvuru tipinize yerinde çekirdek sayısı, sahip olduğunuz veya seçeceğiniz ekran kartıyla uyumluluk, yerinde soğutma çözümünü bulmak gibi çoğu farklı unsuru göz önünde bulundurmalısınız. Son kararınızı vermenizi sağlayacak tüm unsurlara göz attıktan sonra ise satın almayı düşündüğünüz modelin tahlil videolarını izlemeniz ve forumlardaki kullanıcı yorumlarına göz atmanız son derece faydalı olacaktır.

Soket tipi: Anakartınızın soket tipi hangi işlemcilere destek veriyor?

CPU montajı

Intel ve AMD rekabetinin sonucunda ortaya çıkan onlarca modeli birbirinden ayıran unsurlardan biri de soket tipi. Günümüzde Intel’in kullandığı soket tipi LGA iken AMD ise AM4 ve TR4 soket tipleriyle işlemci üretmekte. Koskoca işlemci dünyasında yalnızca 3 adet soket tipi varmış gibi görünse de bu soket tiplerinin diğer taraftan daha aşağı modelleri bulunuyor. Aşağıdaki listede Intel ve AMD’nin piyasada bulunan soket tiplerini ve bu soket tiplerini kullanan işlemci serilerine göz atabilirsiniz.

Intel soket tipleri, işlemci serileri ve ahenkli yonga setleri:

LGA 1151: 8. ve 9. cins Z390 Z370 Q370 H370 B365 B360 H310 LGA 1200: 10. nesil Z490 H470 B460 H410 LGA 2066: 10. nesil X299

AMD soket tipleri, işlemci serileri ve düzenli yonga setleri:

AM4: Ryzen 3000, 2000 ve 1000 serisi X570 X470 X370 B550 B450 B350 A320 X300 A300 TR4: Ryzen Threadripper 2000 ve 1000 serisi X399 sTRX4: Ryzen Threadripper 3000 serisi TRX40

Nesil: Bütçenize kadar ulaşabileceğiniz en yeni işlemci hangisi?

İşlemci modelleri

AMD de Intel de artan teknolojiye bambaşka nesillere işlemci üreterek but uyduruyorlar. Bu da iki dev marka arasındaki rekabetin artarak devam etmesine yol açıyor. Yeni bir tür işlemcinin çıkması, bir önceki nesilde bulunan işlemcilerin çağ dışı kalması anlamına gelmiyor. Her kategoride olduğu gibi cins konusunda da ihtiyacı iyi devretmek gerekiyor. AMD’nin en yaygın olarak kullanılan serisi Ryzen’in 3000, 2000 ve 1000 edinmek üzere bambaşka serileri mevcut. Ryzen serisinin bir sonraki adımı olan Threadripper ise benzer şekilde 3000, 2000 ve 1000 olmak üzere kategorilere ayrılıyor. Intel ise 8. ve 9. nesilden 10. cins işlemcilere yeni bir soket tipiyle geçmiş olsa da 8. ve 9. nesilde yer alan işlemcilerini satmaya devam ediyor.

İşlemci tercihinin tür adımına geldiğinizde hangi neslin size uygun olduğunu analiz etmeniz gerekiyor. Eğer LGA 2066 soket tipini kullanan 10. tür bir Intel işlemciye ya da Ryzen Threadripper 3000 serisi kadar enerjik bir AMD işlemciye ihtiyacınız yoksa, keza bütçeyi hem de ideal performansı gözeterek farklı bir tür işlemciyi radarınıza alabilirsiniz.

Saat hızı: İhtiyacınız olan hız ne düzeyde?

İşlemci

Motorlu araçların olduğu gibi işlemcilerin de bir sürat ölçü birimi mevcut. Saat hızı, bir işlemcinin sunabileceği performansın ve çoklu işlem becerisinin bir ölçüsüdür. GHz (Gigahertz) birimiyle ölçülen bu hız, işlemcinin mimari altyapısına tarafından değişiklik göstermektedir. Üreticilerin farklı serilerle ayrı müşterilere hizmet etmesinin sebebi de tamamen budur. 

2000 yılının birincil dönemlerinde 1 GHz hıza sahip ilk işlemciler Intel ve AMD tarafından üretildiğinde bu büyük bir kilometre taşıydı. Günümüzde ise 5 GHz’in üstünde saat hızı vadeden işlemcileri görmek son derece normal ışık halkası geldi. Eğer rutin kullanımınız çoklu işlemler içeriyorsa ve sisteme siklet bindirecek düzeyde ise saat hızının yüksekliği öncelikli gözetmeniz gereken detaylar olmalıdır. 

Çekirdek: Bedensel operasyon gücünün merkezi

Çekirdek

Çekirdek, bir işlemcinin beyni olarak tanımlanabilir. İşlemcinin sırtladığı tüm işlemler çekirdekler göre yürütülür ve tamamlanır. Bu da ne dek fazla çekirdek mevcut ise öyle hızlı operasyon gerçekleştirilebilir çağırmak oluyor. 

Günümüzde 64 çekirdeğe sahip işlemciler bile piyasada yer edinmeye başladı. Tatbik tipine kadar gözetilmesi gereken en manâlı detay olan çekirdek sayısı, sadece jurnal başvuru gerçekleştiren kullanıcılar için 2 veya 4 çekirdek olabilecek iken oyun oynayan veya daha ayrıntılı işlemler yapan kullanıcılar için 8 ve üzeri olmalıdır.

İş parçacığı: Sanal işlem gücünün merkezi

İşlemci yüzeyi

Teknoloji dünyasındaki adı “Thread” olan ama Türkçe’de “meslek parçacığı” dediğimiz bu unsur, bedenen yer alan çekirdeklerden sanal birer çekirdek oluşturulmasıyla ortaya çıkıyor. “Çekirdek” başlığında bahsettiğimiz 64 çekirdekli AMD Ryzen Threadripper 3990X adlı işlemcinin iş parçacığı sayısı 128. Bu da fiziksel çekirdek başına oluşturulan 2 adet sanal çekirdek anlamına geliyor. 64 somut çekirdeğin benzer anda 128 çekirdek görevini gerçekleştirebiliyor olması da “Multithreading” ile her maddesel çekirdeğin ikiye bölünmesiyle mümkün oluyor.

Önbellek: Benzer anda ve azami ne dek operasyon gerçekleştirmeniz gerekiyor?

Cache

Önbellek, L1, L2 ve L3 edinmek üzere 3 türden oluşur. İşlemci, gereklilik duyduğu verileri ön bellekte bulamadığında RAM’e başvurur. Kullanıcının çoğunlukla yaptığı işlemleri bu belleğe kaydeden işlemci, bu belleğin boyutunun artması ile daha pozitif işlemi hafızasında tutabilir. Dizi, film izlemek gibi günlük işlemler gerçekleştiren bir kullanıcının işlemci tercihinde önbelleğin boyutunu öncelikli olarak düşünmesi çok da gerekli sayılmaz.

Darboğaz: Ekran kartı, akıl ve işlemci uyumu

darboğaz şeması

Darboğaz, hangi alıcı kullanıcı olursanız olun uygulama tecrübenizi baltalayan bir durum. Sistemdeki işlemci, ekran kartı, RAM gibi donanımların herhangi birinin nispeten daha çelimsiz kalması sonucu görülebilen bir durum olan darboğaz, başlıca işlemci ve ekran kartının uyumsuzluğundan kaynaklanır. İşlemcinin performans bakımından ekran kartının ardındaki kalması ya da bu durumun tam tersinin olması, güçsüz olan donanımın dinç olanın performansını frenlemesi anlamına geliyor. Darboğaz hakkında daha detaylı data almak ve sisteminizde testlerini yerine getirmek için bu yazımıza göz atabilirsiniz.

IPC: Minik lakin manâlı bir performans detayı

İşlemci

Aynı teknik özelliklere sahip iki farklı işlemcinin performansları birbiriyle aynı olmayabilir. Bunun sebebi işlemcilerin kullanmakta olduğu bambaşka mimari yapılardır. IPC ise bu performans farkının ölçülmesinde kullanılan terimdir. Döngü başına komut sayısı anlamına gelen IPC kavramını işlemci satın alırken göremeyebilirsiniz. Alacağınız işlemcinin IPC değerinden farkında olan almak için yapılan incelemelere göz atmanızı öneririz.

TDP: İşlemciniz ne dek ısınacak, ısınınca ne değin üç kaybedecek?

işlemci inceleyen kişi

Isıl Tasarım Gücü anlamına gelen TDP, işlemci veya ekran kartının ısı yayılma kapasitesi olarak tanımlanır. İşlemci veya ekran kartının kullandığı güce oranla üretmesi gereken ısının karşılığı olan TDP değerinin yüksek olması kullanıcının isteyeceği bir şart yok. Eğer satın alacağınız işlemcide sürat aşırtma uygulamayı planlıyorsanız TDP değerinin olabildiğince düşük olması gerektiğini unutmayın.

Soğutucu: İşlemciniz ısınınca nasıl ve ne değin sürede soğuyacak?

RGB'li işlemci soğutucu

Sistemin beyni olan işlemcinin olmazsa olmaz yol arkadaşı soğutucu, işlemcinin ideal ısıda kalmasını karşılayan bir başrol oyuncusu olarak tanımlanabilir. Kapalı devre, açık devre istikrarsız soğutma veya hava soğutma çözümleriyle piyasada bulunan soğutma sistemlerinin işlemcinin gücüne ve kasanın iç ortamına uygun seçilmesi gerekmektedir. Soğutma çözümünün yetkisiz kalması durumunda işlemcinin performans kayıpları yaşaması mecburi olacaktır. Enerjik bir işlemcinin iyi bir soğutma çözümüne ihtiyacı olduğunu unutmamanızı tavsiye ederiz.

İncelemeler: Uzmanların söylediklerini önemseyin

CPU Benchmark

Yukarıda yer alan tüm unsurlar işlemcinin etiketinde yer almayabiliyor. Sisteminiz için bir işlemci tercihi yapmadan önce her teknolojik üründe yapmanız gerektiği gibi incelemelere göz atmanız yardımcı olacaktır. Güvenilir kaynakların analiz videoları tamamen işlemcinin performansıyla ilgili ayrıntılı bilgiye sahip olabilir ve ahenkli donanımlar hakkında tavsiyeler bulabilirsiniz.

Kullanıcı yorumları: Deneyimlere göz gezdirin

Teknoloji kanallarının ve dergilerinin yaptığı incelemelerin kısıtlı sürelerde gerçekleştirildiğini göz önüne aldığımızda kullanıcı yorumları son derece manâlı yer tutuyor. Satın almayı planladığınız işlemcinin uzun tatbik sonuçlarından farkında olan almak için forumlardaki veya mağazaların internet sitelerindeki kullanıcı yorumlarına göz atmanız yararlı olacaktır.

Comments
To Top